ખરીદનાર પેમેન્ટ નથી કરતો? નાનો વેપારી શું કરી શકે
શરૂઆત ઇન્વૉઇસ, રકમ અને ડ્યુ ડેટ સાથેના લેખિત રિમાઇન્ડરથી કરો, પછી સમયમર્યાદા સાથે ઔપચારિક માંગણી મોકલો. જો તમે Udyam પર રજિસ્ટર્ડ માઇક્રો કે સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ છો, તો MSMED Act મુજબ ખરીદનારે નક્કી થયેલા સમયમાં અને માલ કે સેવા સ્વીકાર્યાના વધુમાં વધુ 45 દિવસમાં પેમેન્ટ કરવું પડે, અને તમે સરકારના MSME Samadhaan પોર્ટલ પર મોડા પેમેન્ટનો કેસ કરી શકો છો. મોટી રકમ માટે, વકીલની લીગલ નોટિસ અને પછી સિવિલ કેસ (અથવા તેમનો ચેક બાઉન્સ થયો હોય તો Section 138 હેઠળ ફરિયાદ) આગળનાં પગલાં છે.
સ્ટેપ બાય સ્ટેપ
- લેખિત રિમાઇન્ડર મોકલો. ઇન્વૉઇસ અને ડિલિવરીનો પુરાવો જોડો. રકમ, ડ્યુ ડેટ અને પેમેન્ટ કેવી રીતે કરવું તે લખો. WhatsApp કે ઈમેલ ચાલે; તેની કૉપી રાખો.
- ફોન કરો, પછી લેખિતમાં પાકું કરો. ફોન પર તારીખનું વચન આપે, તો તે જ દિવસે મેસેજ મોકલો: “વાત થયા મુજબ, તમે … સુધીમાં ₹… ચૂકવશો”. લેખિત વચન પછીથી કામ આવે છે.
- ઔપચારિક માંગણી મોકલો. તમારા લેટરહેડ પર ટૂંકો પત્ર, જેમાં ઇન્વૉઇસની યાદી, કુલ બાકી રકમ અને સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા (ઉદાહરણ તરીકે 7 દિવસ) હોય.
- MSME Samadhaanનો ઉપયોગ કરો, જો તમે Udyam રજિસ્ટ્રેશનવાળા માઇક્રો કે સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ હો (નીચે જુઓ).
- લીગલ નોટિસ. રિમાઇન્ડરનો જવાબ ન મળે ત્યારે વકીલની નોટિસથી ઘણી વાર જવાબ આવે છે. કોર્ટમાં જતાં પહેલાંનું તે સામાન્ય પગલું પણ છે.
- કોર્ટ કે આર્બિટ્રેશન. સિવિલ રિકવરી દાવો, અથવા તમારા કરારમાં લખ્યું હોય તો આર્બિટ્રેશન. જો તેમણે ચેકથી પેમેન્ટ કર્યું હોય અને તે બાઉન્સ થયો હોય, તો જુઓ ચેક બાઉન્સમાં શું કરવું.
- સાચો રેકોર્ડ રાખો. REFFNET પર તમે હકીકતો અને પુરાવા સાથે વિવાદ નોંધાવી શકો છો. તે વેપારી તેને જોઈ શકે છે અને જાહેરમાં જવાબ આપી શકે છે, અને બીજા સપ્લાયરો ભરોસો કરતાં પહેલાં જાણી શકે છે. ફક્ત એવી હકીકતો લખો જે તમે સાબિત કરી શકો.
MSMEનો 45 દિવસનો નિયમ અને MSME Samadhaan
- કોને મદદ મળે: Udyam પર રજિસ્ટર્ડ માઇક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ, જે ભારતમાં કોઈપણ ખરીદનારને વેચાણ કરે છે.
- નિયમ: MSMED Actના Section 15 હેઠળ, ખરીદનારે નક્કી થયેલી તારીખે પેમેન્ટ કરવું પડે, અને તે તારીખ માલ કે સેવા સ્વીકાર્યાના 45 દિવસથી વધુ ન હોઈ શકે. લેખિત કરાર ન હોય, તો મર્યાદા 15 દિવસ છે.
- વ્યાજ: મોડું પેમેન્ટ થાય તો Section 16 હેઠળ તમે RBIએ જાહેર કરેલા બેંક રેટના ત્રણ ગણા દરે, માસિક ગણતરીવાળું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ક્લેમ કરી શકો છો.
- ક્લેમ કેવી રીતે કરવો: MSME Samadhaan પોર્ટલ (samadhaan.msme.gov.in) પર અરજી કરો. કેસ તમારા રાજ્યની Micro and Small Enterprises Facilitation Council પાસે જાય છે, જે પહેલાં સમાધાન (conciliation) અને પછી આર્બિટ્રેશનનો પ્રયાસ કરે છે.
- ખરીદનારને કેમ ફરક પડે: 2024–25ના આકારણી વર્ષથી, Income-tax Actના Section 43B(h) મુજબ, માઇક્રો કે સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝને ચૂકવવાની રકમ MSMEDની સમયમર્યાદા પછી ચૂકવાય, તો ખરીદનાર તેનો ખર્ચ ફક્ત એ જ વર્ષમાં બાદ લઈ શકે જે વર્ષમાં ખરેખર ચૂકવાય. આ વાત નમ્રતાથી યાદ કરાવવાથી ઘણી વાર પેમેન્ટ ઝડપથી આવે છે.
ઑક્ટોબર 2026 સુધીના નિયમો. તમારા કેસમાં તે કેવી રીતે લાગુ પડે તે તમારા CA કે વકીલને પૂછો.
આગલી વાર આવું ન થાય તે માટે
- પેમેન્ટની શરતો પરચેઝ ઓર્ડર કે ક્વોટેશન પર લેખિતમાં નક્કી કરો.
- દરેક ખરીદનાર માટે ક્રેડિટ લિમિટ રાખો અને નવા ખરીદનાર પાસેથી થોડું એડવાન્સ લો.
- પહેલાં ખરીદનારને ચેક કરો: GST સ્ટેટસ અને ફાઇલિંગ રેકોર્ડ અને બીજા વેપારીઓ શું કહે છે.
- REFFNET એપમાં તમારા નિયમિત ખરીદનારોને વૉચ કરો: તેઓ GST રિટર્ન ભરવાનું બંધ કરે કે તેમની સામે નવા વિવાદ નોંધાય તો તમને એલર્ટ મળે છે.
લોકો પૂછે છે તે પ્રશ્નો
શું મોડા પેમેન્ટ પર હું વ્યાજ લઈ શકું?
જો તમે Udyam પર રજિસ્ટર્ડ માઇક્રો કે સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ હો, તો MSMED Act તમને ડ્યુ ડેટ પછી RBI બેંક રેટના ત્રણ ગણા દરે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનો હક આપે છે. નહીં તો, વ્યાજ તમારા ઇન્વૉઇસ કે કરારમાં શું લખ્યું છે તેના પર આધાર રાખે છે.
MSME Samadhaan વાપરવા માટે Udyam રજિસ્ટ્રેશન જરૂરી છે?
હા. આ પોર્ટલ Udyam રજિસ્ટ્રેશનવાળા માઇક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ માટે છે, અને કેસ ભારતમાં ગમે ત્યાંના ખરીદનાર પાસેથી બાકી પેમેન્ટ વિશે હોય છે.
REFFNET પર ખરીદનાર વિશે વિવાદ મૂકવો સલામત છે?
ફક્ત એવી હકીકતો લખો જે તમે સાબિત કરી શકો (ઇન્વૉઇસ, ડિલિવરી, મેસેજ) અને પુરાવા જોડો. ખરીદનારને જાણ કરવામાં આવે છે અને તે પોતાનો જવાબ પ્રકાશિત કરી શકે છે. અપમાનજનક શબ્દો કે અનુમાન ન લખો.