નકલી GST ઇન્વૉઇસ કેવી રીતે ઓળખવું
ચેક કરો કે સપ્લાયરનો GSTIN સાચો અને Active છે અને તેનું કાયદેસર નામ અને રાજ્ય ઇન્વૉઇસ સાથે મેળ ખાય છે; ટેક્સનું વિભાજન સરનામાં પ્રમાણે છે (એક જ રાજ્યમાં CGST વત્તા SGST, બે રાજ્યો વચ્ચે IGST); HSN કે SAC કોડ અને દર તમે જે ખરીદ્યું તેના પ્રમાણે યોગ્ય છે; અને ₹5 કરોડથી વધુ ટર્નઓવરવાળા સપ્લાયર માટે, ઇન્વૉઇસ પર ઈ-ઇન્વૉઇસિંગનો IRN અને QR કોડ છે. ₹50,000થી વધુ કિંમતનો માલ સામાન્ય રીતે ઈ-વે બિલ સાથે આવે છે. છેલ્લે, ઇન્વૉઇસ તમારા GSTR-2Bમાં દેખાય છે તેની ખાતરી કરો.
ચેકલિસ્ટ
- GSTIN: સર્ચ કરો. Active હોવો જોઈએ, અને કાયદેસર કે ટ્રેડ નામ ઇન્વૉઇસ સાથે મેળ ખાવું જોઈએ. જુઓ GST નંબર કેવી રીતે ચેક કરવો.
- રાજ્ય અને ટેક્સનો પ્રકાર: બંને GSTINના પહેલા બે આંકડા રાજ્ય બતાવે છે. એક જ રાજ્ય: CGST + SGST. અલગ રાજ્ય: IGST. મેળ ન ખાય તો તે ચેતવણીની નિશાની છે.
- HSN/SAC અને દર: કોડ તમે ખરેખર જે ખરીદ્યું તેનું વર્ણન કરે, અને દર તે માલ કે સેવા માટે યોગ્ય હોય.
- ઇન્વૉઇસની મૂળ વિગતો: અલગ (યુનિક) સીરિયલ નંબર, તારીખ, તમારો GSTIN, સપ્લાયનું સ્થળ, ટેક્સપાત્ર રકમ અને ટેક્સ અલગથી બતાવેલા હોય.
- ઈ-ઇન્વૉઇસ: ₹5 કરોડથી વધુ વાર્ષિક ટર્નઓવરવાળા સપ્લાયરનાં B2B ઇન્વૉઇસ પર IRN અને સાઇન કરેલો QR કોડ હોવો ફરજિયાત છે. તમે સરકારી ઈ-ઇન્વૉઇસ વેરિફિકેશન ટૂલથી QR કોડ ચકાસી શકો છો.
- ઈ-વે બિલ: વાહનમાં જતો ₹50,000થી વધુનો માલ હોય તો ઈ-વે બિલ નંબર માંગો અને ઈ-વે બિલ પોર્ટલ પર ચેક કરો.
- GSTR-2B: ઇન્વૉઇસ તમારા GSTR-2Bમાં દેખાવું જોઈએ. ન દેખાય તો જુઓ સપ્લાયર રિટર્ન નથી ભરતો.
ઑક્ટોબર 2026 સુધીની મર્યાદાઓ; વર્તમાન નિયમો તમારા CA સાથે ચેક કરો.
કંઈક મેળ ન ખાય તો
- પેમેન્ટ કરતાં કે ક્રેડિટ ક્લેમ કરતાં પહેલાં સપ્લાયર પાસે સુધારેલું ઇન્વૉઇસ માંગો.
- જે ઇન્વૉઇસ તમને નકલી લાગે તેના પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ ક્લેમ ન કરો; તમારા CA સાથે વાત કરો.
- પેમેન્ટ ફક્ત GST રેકોર્ડમાં છે તે જ નામના બેંક ખાતામાં કરો.
લોકો પૂછે છે તે પ્રશ્નો
શું દરેક GST ઇન્વૉઇસ પર QR કોડ જરૂરી છે?
ના. ફક્ત ઈ-ઇન્વૉઇસિંગની ટર્નઓવર મર્યાદા (ઑક્ટોબર 2026 સુધી ₹5 કરોડ)થી વધુ ટર્નઓવરવાળા વેપારોનાં B2B ઇન્વૉઇસ પર IRN અને QR કોડ ફરજિયાત છે.
મારી પાસેથી IGST લેવાય કે CGST + SGST, તે કેવી રીતે ખબર પડે?
જો સપ્લાયર અને સપ્લાયનું સ્થળ એક જ રાજ્યમાં હોય, તો CGST + SGST. અલગ-અલગ રાજ્યમાં હોય, તો IGST. દરેક GSTINના પહેલા બે આંકડા રાજ્ય બતાવે છે.
ઇન્વૉઇસ સાચું છે પણ મારા GSTR-2Bમાં નથી. શું તે નકલી છે?
જરૂરી નથી. બની શકે કે સપ્લાયરે હજી GSTR-1 ભર્યું ન હોય. તેમને ભરવા કહો, અને આવતા મહિને ફરી ચેક કરો.